Oznaczenia noży tokarskich wg ISO, PN, DIN, F, Gost

Gatunki węglików spiekanych, zastosowanie i informacje techniczne

Węgliki spiekane są wytwarzane metodą metalurgii proszków w ich skład wchodzą:

• węglik wolframu WC (składnik podstawowy),
• węglik tytanu TiC,
• węglik tantalu TaC,
• węglik niobu NbC,
• kobalt (materiał wiążący).

Rodzaje węglików, właściwości i oznaczenia

Norma PN-81/H-89500 przewiduje podział gatunków węglików na trzy podstawowe grupy:

• do obróbki skrawaniem (gatunki S, U, H),
• do obróbki plastycznej (G),
• do wierceń górniczych (B, G),
• znak gatunku węglika składa się z liter i cyfr.

Litery na początku znaku wskazują na ich przeznaczenie:

• litera S (według ISO- P -kolor niebieski) - gatunki stosowane do obróbki materiałów dających długi wiór (głównie stali, staliwa, żeliwa ciągliwego),

• litery SM - stosowane do frezowania stali,

• litera U (według ISO - M- kolor żółty) - stosowane do obróbki materiałów dających zarówno długi, jak i krótki wiór, (stal nierdzewna, stopy żaroodporne).

• litera H (według ISO- K- kolor czerwony) - stosowane do obróbki materiałów dających krótki wiór (głównie żeliwa oraz stopów aluminium), Cyfry występujące w oznaczeniu gatunku są znakami umownymi. Ze wzrostem cyfry wzrasta ciągliwość gatunku węglika i maleje odporność na ścieranie.

Litery na końcu znaku gatunku oznaczają:

• litera S - gatunki zawierające węgliki tantalu i niobu,
• litera X - gatunki przeznaczone przede wszystkim do frezowania żeliwa.

węgliki charakteryzują się:

• dużą twardością (zależnie od składu chemicznego ok. 90 HRC),
• dużą odpornością na ścieranie,
• zachowują własności skrawne do temperatury ok. 1000 °C,
• są wrażliwe na zmiany temperatur podczas skrawania, (np. skrawanie przerywane),
• są wrażliwe na obciążenia udarowe, udarność węglików jest 2-3 razy mniejsza niż stali hartowanej,
• wytrzymałość na zginanie jest mniejsza niż na ściskanie.

Zastosowanie węglików spiekanych przeznaczonych do skrawania (wg normy ISO 513)

W celu podniesienia odporności na zużycie płytek wieloostrzowych wprowadzono pokrywanie ich warstwami:

• węglik, tytanu (TiC) - zapewnia dużą odporność na ścieranie, dobrze przyczepia się do podłoża (którym jest materiał rodzimy płytki),
• azotku tytanu (TiN) - chroni ostrze przed tworzeniem się na nim narostu oraz zmniejsza współczynnik tarcia między ostrzem a materiałem skrawanym (wiórem). Przyczynia się to do dość znacznego zmniejszenia sił skrawania.
• węglik azotku tytanu (TiCN) - stosuje się przede wszystkim tam gdzie skrawanie ma charakter przerywany oraz związane jest z dużym obciążeniem ostrza np. przy frezowaniu i gwintowaniu.
• tlenku glinu (AkOs) - nadaje ostrzu dużą odporność na wysoką temperaturę.

Płytek powlekanych nie zaleca się stosować do skrawania: aluminium, tytanu, cynku, cyny, i niklu oraz ich stopów ze względu na duże powinowactwo węglików i azotków tytanu do tych metali.

Uwaga: Dobór właściwego gatunku węglików spiekanych uzależniony jest m.in. od składu chemicznego, struktury i właściwości fizycznych i mechanicznych, własności i stanu materiału obrabianego, warunków obróbki oraz stanu i właściwości dynamicznych obrabiarki.

Zalecane parametry skrawania przy toczeniu

Zalecane szybkości i posuwy przy toczeniu stali i odlewów staliwnych